|
Avrupa'da çıktığı geziden döndükten sonra babasının
1783'teki ölümüne değin Londra'da onunla birlikte yaşadı. Cavendish
çalışmalarına babasına yardımcı olarak başladı ve elektrik üzerindeki tüm
araştırmaları, kimyasal araştırmalarının bir bölümünü bu dönemde yaptı.
Cavendish 40 yaşında kendisine miras kalan bir servet
sonucu birdenbire zengin oldu. Çağdaşı Fransız bilim adamı Jean-Baptiste
Biot'un deyişiyle bu onu hem tüm bilginlerin en zengini hem büyük olasılıkla
tüm zenginlerin en bilgini durumuna getirdi.
Cavendish az rastlanan bir bilimsel
yeteneğe sahipti. Buna karşın çalışmaları fazla yaygınlık kazanamadı. Bunun
bir nedeni 1760 'ta Royal Society' ye üye olmasına ve 1803'te Fransız
Enstütüsüne seçilen sekiz yabancının arasına alınarak onurlandırılmasına
karşın, aslında toplumda ün kazanmaya tepeden bakmasıydı. 1766'da çeşitli
gazların elde edilmesine ilişkin üç bölümlük makalelesinden başlayarak
yayımlamak amacıyla yazdıkları olduysada pekçok tamamlanmış araştırmasının
ayrıntılarını yayımlamadı.
Cavendish, elektrik yüklü iki cismin arasındaki
kuvvetin, aralarındaki uzaklığın karesiyle ters orantılı olduğunu bulmuştu.
Eloktrostatiğin bu temel yasası daha sonra Fransız fizikçi
C.A. Coulomb
tarafından ortaya konmuş ve onun adını almıştır. Cavendish bir
sığacın(kondansatör) sıgasının sığacı oluşturan levhaların arasına
yerleştirilen maddenin cinsine bağlı olduğunu da
Michael Faraday'dan önce
gösterdi. Matemetikte çok iyi bilinen ama, o güne değin elektrik deneylerine
ilişkin olarak hiç kullanılmayan potansiyel kavramını özgürce kullandı.
Cavendish potansiyel kavramına dayanarak iyi bir iletkenin yüzeyindeki bütün
noktaların ortak bir referans noktasına(yer) göre aynı potansiyele
sahip oldukları görüşünü geliştirdi. Değişik iletkenlerle yaptığı bir dizi
deney sonucunda, iletkenin uçları arasındaki potansiyel farkının, içinden
geçen akımla doğru orantılı olduğunu bularak bu alanda da Alman fizikçi
George Simon Ohm'un 1827'de ortaya koyduğu yasayı daha önce bulmuş oldu.
Cavendish'in bu son buluşu ilginç ve önemlidir.
Çünkü Cavendish elektrik akımını ölçme olanağına sahip bulunmadığından kendi
vücüdunu ölçü aracı olarak kullanıyor, akım şiddetini kestirebilmek için
elektrotların uçlarını elleriyle tutarak, elektrik şokunu parmaklarında mı
bileklerine kadar mı, yoksa dirseklerine kadar mı duyduğuna bakıyordu. Yüz
yıl kadar sonra, Cavendish'in defterleri ve el yazısı notları bulununca,
bütün bu araştırmalar Iskoçya'lı büyük matematiksel fizikçi
James Clerk
Maxwell tarafından yinelendi.
Cavendish 78 yaşındayken ve büyük olasılıkla yaşamı
boyunca yakalandığı ilk hastalığın sonucunda öldü.
|