 |
Max Born 11
aralık 1882'de anatomist ve embriyologist profesör Gustav Born ve Margarete,
née Kauffmann'ın oğulları olarak Breslau'da dünyaya geldi. Max, Breslau'da
König Wilhelm, Gymnasium'a başladı. Breslau,Heidelberg,
Zurich Universite'lerinde
çalıştı. Daha sonra Klein, Hilbert, Minkowski, ve Runge'in yanında
matematik, Schwarzschild'le astronomi, Voight'le fizik üzerine
çalıştı. |
|
1906'da
Göttingen
üniversitesi felsefe bölümünden
elastik kablolar ve şeritlerin denge durumunu incelemesi üzerine ödül aldı.
Bir yıl sonra aynı üniversiteden bu çalışmasıyla mezun oldu. Born daha sonra
Larmor ve
J.J. Thomson'un
yanında
çalışmak üzere kısa bir süre için
Cambridge üniversite' sine gitti. 1908-1909
yıllarında Breslau'ya geri döndü. Fizikci Lummer ve Pringsheim 'le
görecelik teorisi üzerine çalıştı. Bir yazısından dolayı Minkowski, Born'u
beraber çalışmak üzere Göttingen' e davet etti. Fakat 1909 kışında Born
oraya varır varmaz, Minkowski öldü. Born, Minkowski ölünce onun fizik
alanında yarım kalmış çalışmalarını tamamlamak için orada kaldı. Daha sonra
relativistik elektron çalışmalarından dolayı
Göttingen Universi'nde
profesör oldu. 1912'de
Michelson'un görecelik üzerine ders verme teklifini
kabul etti. Burada spectroscopik deneyler yaptı.
1915' te Berlin üniversite'sinde
görevli profesör
Max Planck'a asistan olarak çağrıldı. Fakat Alman
silahlı kuvvetlerine katılmak zorundaydı. Askeriyenin bilim offisinde sesin
yayılışı üzerine çalıştı. Geri kalan zamanını kristaller üzerine ayırdı.
Daha sonra Göttingen' deki çalışmalrını özetleyen Dynamik
der Kristallgitter (Dynamics of Crystal Lattices) kitabını yayımladı.
Birinci dünya savaşından sonra
1919'da Frankfurt üniversitesine laboratuvarlardan birinin yönetimini
üstlenmek üzere profesör olarak atandı. 1921'de Göttingen'e James Franck'la
eş zamanlı olarak döndü. 1925'te Amerika'ya kısa bir seyehati dışında 12 yıl
boyunca burada kaldı. Bu yıllarda hayatının en önemli çalışmalarını
gerçekleştirdi. Kristal ve Kristal Lattikler üzerine yapılmış bir çok
araştırma ve takiben quantum teorisi üzerine yazılmış kitabını
güncelleştirdi.
1925-26 yıllarında
Heisenberg ve
Jordan'la beraber quantum mekaniğin prensipleri(matrix mekanik)
ve daha sonra qunatum mekaniğinin
istatistiksel gösterimi üzerine kendi çalışmalarını yayımladı. Birçok Alman
fizikci gibi 1933'te göç etmeye zorlandı ve Cambridge üniversitesinden davet
aldı. Burada Infeld'le birlikte nonlinear electrodynamics alanında
çalışmalar yaptı. 1935-36 kışında Sir C.V. Raman ve öğrencileri ile birlikte
Bangalore'de Hindistan Bilim enstütüsünde 6 ay geçirdi. 1936'da Edinburg'da
1953'te emekli oluncaya kadar sürdüreceği Felsefe bölümü profesörlüğüne
atandı.
Max Born Göttingen,
Moscow, Berlin, Bangalore, Bucharest, Edinburgh, London, Lima, Dublin,
Copenhagen, Stockholm, Washington, ve Boston üniversite akademilerinden
burs, Bristol, Bordeaux, Oxford, Freiburg/Breisgau, Edinburgh, Oslo,
Brussels Universitesi, Humboldt Universitesi Berlin, ve Stuttgart Technical
University 'den doctora diploması aldı. Ayrıca Cambridge Universite'sinden
stokes madalyası sahibidir.
Max 1913'de Hedwig, née ile
evlendi ve 3 çocuğu oldu. 1970'de öldü.
|