Yerçekimi(gravity) dalga mıdır parçacık mıdır?
 

     Modern fizik teorilerine göre 4 temel etkileşim yada kuvvet parçacıklar tarafından gerçekleştirilir.

          1-Gluonlar tarafından taşınan güçlü(nukleer) etkileşim, parçacıkları atom çekirdeği içinde tutmaya yarar.

          2-Fotonlar tarafından taşınan elektromagnetik etkileşim, elektriksel ve magnetik olgulardan sorumludur.

          3-Zayıf bosonlar tarafından taşınan zayıf etkileşim(weak interaction), beta bozunumu gibi belli radyoaktif bozunumlardan sorumludur.

   4-Gravitonlar tarafından taşınan çekimsel(gravitational) etkileşim,çekimsel  kuvvetten(Örneğin yerçekimi) sorumludur.

      Gravitonlar henüz gözlemlenememesine rağmen onun hakkındaki bazı özellikleri biliyoruz. Kütlesiz, yüksüz ve yukarıda belirtilen diğer parçacıkların iki katı spine sahip bir parçacıktır.
      Elektrik yüklü iki parçacığın foton değişimiyle elektriksel etkileştikleri gibi, iki kütle de çekimsel etkileşimi gravitonlarla gerçekleştirirler. Çekimsel dalgalar cisimlerin ivmeli hareketleri sonucu doğar. Asimetrik supernova patlamalar ve neutron yıldızlarının çarpışmaları güçlü çekimsel dalgaların oluşmasına neden olur.
      İkili neutron sistemlerinin yörüngelerinde değişime neden olan  çekimsel dalgalar dolaylı yollarla tesbit edilebilir. Sanal yani gözlemlenemeyen gravitonlar  çekimsel dalgaların yokluğunda bile, örneğin cisimler durağan durumda iken , yer değiştirir. Bu yüzden yerçekimi(gravity) dalgadır diyemeyiz. Bu durumu elektrik yüklü parçacıklarla örneklersek, yüklü parçacık durağan durumdayken, etrafını durgun elektrik alanı kaplar. Başka yüklü bir parçacık bu alanla karşılaşırsa, bir kuvvetin etkisi altına girer.Quantum bu durumu iki parçacık arasındaki foton değişimi ile açıklıyor.Bununla beraber yüklü parçacık ivmelenirse elektrik alanı eletromagnetik dalga üreterek salınır.Bu durumda ışık dalgasının enerji ve momentumu, tesbit edilebilir, gerçek fotonlar tarafından taşınır.
     Aynı şekilde kütleli bir parçacık durağan ise etrafında durağan çekimsel alan(gravitational field) vardır - Durağan uzay-zaman eğrisi.Başka bir kütleli parçacık bu alanla karşılaşırsa quantum'un sanal graviton değişimi olarak açıkladığı, bir kuvvetin etkisi altına girer.Eğer kütleli parçacık ivmelenirse, çekimsel alan dalga üreterek salınır.Bu çekimsel dalganın enerji ve momentumunu gravitonlar taşır.   

 

Önceki sayfa           Sonraki sayfa