|
Modern
fizik teorilerine göre 4 temel etkileşim yada kuvvet parçacıklar tarafından
gerçekleştirilir.
1-Gluonlar tarafından
taşınan güçlü(nukleer) etkileşim, parçacıkları atom çekirdeği içinde tutmaya
yarar.
2-Fotonlar tarafından taşınan
elektromagnetik etkileşim, elektriksel ve magnetik olgulardan sorumludur.
3-Zayıf bosonlar
tarafından taşınan zayıf etkileşim(weak interaction), beta bozunumu gibi
belli radyoaktif bozunumlardan sorumludur.
4-Gravitonlar tarafından taşınan çekimsel(gravitational)
etkileşim,çekimsel kuvvetten(Örneğin yerçekimi) sorumludur.
Gravitonlar henüz gözlemlenememesine rağmen onun
hakkındaki bazı özellikleri biliyoruz. Kütlesiz, yüksüz ve yukarıda
belirtilen diğer parçacıkların iki katı spine sahip bir parçacıktır.
Elektrik yüklü iki parçacığın foton
değişimiyle elektriksel etkileştikleri gibi, iki kütle de çekimsel etkileşimi
gravitonlarla gerçekleştirirler. Çekimsel dalgalar cisimlerin ivmeli
hareketleri sonucu doğar. Asimetrik supernova patlamalar ve neutron
yıldızlarının çarpışmaları güçlü çekimsel dalgaların oluşmasına neden olur.
İkili neutron sistemlerinin yörüngelerinde
değişime neden olan çekimsel dalgalar dolaylı yollarla tesbit
edilebilir. Sanal yani gözlemlenemeyen gravitonlar
çekimsel dalgaların yokluğunda bile, örneğin cisimler durağan durumda iken , yer
değiştirir. Bu yüzden yerçekimi(gravity) dalgadır diyemeyiz. Bu durumu
elektrik yüklü parçacıklarla örneklersek, yüklü parçacık durağan
durumdayken, etrafını durgun elektrik alanı kaplar. Başka yüklü bir parçacık
bu alanla karşılaşırsa, bir kuvvetin etkisi altına girer.Quantum bu durumu
iki parçacık arasındaki foton değişimi ile açıklıyor.Bununla beraber yüklü
parçacık ivmelenirse elektrik alanı eletromagnetik dalga üreterek salınır.Bu
durumda ışık dalgasının enerji ve momentumu, tesbit edilebilir, gerçek
fotonlar tarafından taşınır.
Aynı şekilde kütleli bir parçacık durağan ise etrafında
durağan çekimsel alan(gravitational field) vardır - Durağan uzay-zaman
eğrisi.Başka bir kütleli parçacık bu alanla karşılaşırsa quantum'un sanal
graviton değişimi olarak açıkladığı, bir kuvvetin etkisi altına girer.Eğer
kütleli parçacık ivmelenirse, çekimsel alan dalga üreterek salınır.Bu
çekimsel dalganın enerji ve momentumunu gravitonlar taşır.
|