Yer değiştirme(X) nin üçüncü türevinin bir anlamı var mıdır?
 

     Yer değiştirme(x) nin birinci türevi hız(v), ikinci türevi ivme(a) yi hesaplar.Daha az bilinen üçüncü türevi yani ivmedeki değişim, teknik olarak jerk(j) diye adlandırılır. Jerk bir vektördür. Hız(velocity) ve sürat(speed) gibi vektörel ve skaler olarak ayrılmadığı için skalar büyüklük olarak d aynı isim kullanılır. Daha başka terimlerde yer değiştirmenin üçüncü türevi olarak kullanılır. Örneğin pulse, impulse, bounce, surge, shock super accelaration ve Ingiltere jolt . Bunlar jerk kadar uygun terimler değildir.Çünkü mühendislikte farklı anlamları vardır. Yada ingilizcede anlamını tam olarak veremezler. Örneğin impulse, belirli bir zaman aralığında etki eden kuvvetin momentumda yaptığı değişim;surge, elektronikciler için  akımda yada voltajdaki değişmdir. Jerk yada jolt terimi ise ivmedeki değişim olarak kullanılır. Uluslararası standartlara göre jerk, ivmenin zamana göre türevi olarak nitelendirilir.
     Jerk(ani hareket, refleks), adındanda anlaşıldığı gibi bir mekanizmada hareketin yıkıcı etkisini hesaplarken yada bir araçtaki yolcuların hareketten dolayı rahatsızlıklarını ölçerken kullanılabilir. Örneğin hassas aletlerin zarar görmemesi için belli limitteki jerklerde hareket etmesi gerekir.Bir tren, yolcuların rahatsız olmaması için jerki 2 m/s³ yi   geçmeyecek şekilde tasarlanır.Havacılık endüstrisinde de jerk ölçen jerkmetreler kullanılır.
      Hubble teleskob'u tasarlanırken mühendisler, yerdeğiştirmenin dördüncü türevini belli limitler içinde olacak şekilde tasarladılar. Yerdeğiştirmenin dördüncü türevi için kabullenilmiş bir isim yoktur.Jounce kullanıldı, fakat jerk'le aynı sembole(j) sahip olduğu için sorunlar yaşandı.Snap(s), crackle(c) ve pop(p) sırasıyle dördüncü, beşinci ve altıncı türevleri için kullanılmıştır.Yer değiştirmenin daha yüksek türevleri çok sık kullanılmadığı için isimlendirilmemiştir.

 

Önceki sayfa           Sonraki sayfa