|
17.
yüzyıla kadar ışığın sonsuz hızda ilerlediği varsayılıyordu. Buna dayanak
olarak, ay tutulması sırasında dünyanın aya düşen gölgesinde gözlemlenen bir
geçikme olmayışı gösteriliyordu. Şimdi biliyoruz ki ışık, bu geçikmeyi
gözlemleyebilmek için çok hızlıdır.
Galileo ışık hızının sonsuz olduğundan şüphe
duydu. Ve bir fenerin üzerini örtüp,açarak bir kaç mil öteden ışık hızını
ölçmeyi tasarladı.Bunu deneyip denemediğini bilmiyoruz.Ama ilk başarılı deneme
1676 yılında Olaus Roemer tarafından gerçekleştirildi.Roemer, Jupiter'in uydularının
tutulma zamanının dünyadan uzaklaştıkça arttığını fark etti.Bunu ışığın
dünya ile jupiter arasındaki mesafenin artması sonucu ,ışığın katetmesi
gereken yolun uzamasına bağladı.Sonuçta ışığın hızını 214,000 km/s olarak
buldu.Bu çok yaklaşık bir sonuçtu.Çünkü o zamanlar gezegenler arası uzaklık
tam olarak bilinmiyordu. 1718'de James Bradley dünyanın güneş etrafında
dönmesi sonucu oluşan yıldız konumlarındaki sapmaları gözlemleyerek başka
bir tahminde bulundu.Draconis yıldızını gözlemledi ve yıl boyunca
yıldızın konumunun değiştiğini fark etti. Paralax methodunu kullanarak
ışığın hızını 301,000 km/s olarak buldu.
Işık hızı ilk defa dünya dışı gözlem yapmadan 1849 yılında Armand Fizeau
tarafından ölçülmüştür.. Fizeau, 8 km uzakta bir ayna kullanarak ışığı yansıttı.
Işık demeti dönen bir dişli tekerleğin deliklerinin içinden geçerek
gidiyordu.Tekerleğin hızını ışığın dönüşte bir sonraki delikten geçerek
görünmesini sağlayacak şekilde arttırdı. Ve bu yolla ışığın hızını 315,000 km/s
olarak buldu. Leon Foucault daha sonra aynı deneyi birden fazla ayna ile daha doğru
olarak yaptı.O da ışık hızını 298,000 km/s olarak buldu.Bu teknik ayrıca ışık
hızının suda havadan daha yavaş ilerlediğini gösteriyordu.
Maxwell elektromanyetik teoriyi açıkladığında, ışık
hızı ilk defa, boşluktaki magnetik geçirgenlik (magnetic permeability) ve
elektriksel geçirgenlik(electric permitivity) sayesinde, dolaylı
yollardan tesbit edilme imkanı buldu.Bu ilk olarak 1857 yılında Weber ve
Kohlrausch tarafından gerçekleştirildi. 1907'de Rosa ve Dorsey bu yolla
ışığın hızını 299,788 km/s olarak buldu. Daha sonra birçok method uygulandı.
1958'de Froome microdalga interferometreyi kullanarak 299,792.5 km/s olarak
ölçtü. 1970 de lazer teknolojisinin gelişmesiyle yüksek spektrum kararlılığı
ve caesium sabiti sayesinde daha iyi sonuçlar elde edildi.Şimdi ışık hızı
artı eksi 1 m/s hata sevyesinde ölçülebilmektedir. En son 1983 de
299,792.458 olarak ölçülmüştür.
|
